ಇದು ಭಾರತದ ಅತಿ ತಾಪದ ಜಿಲ್ಲೆ: ಬೆಂಕಿಯ ಉಂಡೆಯಾದ ಬಂದಾ
ಮಾನವನ ದುರಾಸೆಗೆ ಬಲಿಯಾದ ಹಸಿರು
ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಬಿಸಿಲಿನ ಜಿಲ್ಲೆ ಎಂಬ ಕುಖ್ಯಾತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿರುವ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ 'ಬಂದಾ' ಜಿಲ್ಲೆ ಈಗ ಅಕ್ಷರಶಃ ಕೆಂಡದಂತಾಗಿದೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 10 ಗಂಟೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಇಡೀ ಜಿಲ್ಲೆ ಸ್ಮಶಾನ ಮೌನಕ್ಕೆ ಜಾರುತ್ತದೆ. ರಸ್ತೆಗಳು ಬಿಕೋ ಎನ್ನುತ್ತವೆ, ಅಂಗಡಿ ಮುಂಗಟ್ಟುಗಳು ಮುಚ್ಚುತ್ತವೆ. ಅತ್ತಾರಾ ಪಟ್ಟಣದ ಒಡವೆ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಲಖನ್ ಗುಪ್ತಾ, ಬಿಸಿಲಿನ ಬೇಗೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 6 ಗಂಟೆಗೇ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೊರಟು, 9 ಗಂಟೆಗೆಲ್ಲ ಮನೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. "ಏಪ್ರಿಲ್ನಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರ ಪೂರ್ತಿ ತಣ್ಣಗಾಗಿದೆ. 10 ಗಂಟೆಯ ನಂತರ ಇಡೀ ಬಂದಾ ನಗರ ನಿರ್ಜನ ಪ್ರದೇಶವಾಗುತ್ತದೆ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು.
2026 ಮೇ 20ರ ಮಂಗಳವಾರ ಇಲ್ಲಿನ ತಾಪಮಾನ ಬರೋಬ್ಬರಿ 48.2°C ದಾಖಲಾಗುವ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ದಾಖಲೆ ಬರೆದಿದೆ. ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಚುರು, ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ನಗರಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸುವಂತೆ ಬಂದಾ ಬೆಂದು ಹೋಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಜಾಗತಿಕ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾತ್ರ ಕಾರಣವಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ನಡೆದ ಪರಿಸರ ಮಾರಣಹೋಮ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ನಾಶವೇ ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಹಸಿರು ಕಸಿದುಕೊಂಡ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಕಾಡು: ಅರಣ್ಯ ನಾಶದ ಕರಾಳ ಮುಖ
ಬಂದಾ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅರ್ಜುನ್ ಪಿ. ವರ್ಮಾ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಳೆದ ಮೂರು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ (1991 ರಿಂದ 2022) ಬಂದಾ ಜಿಲ್ಲೆಯು ತನ್ನ ಶೇ. 16ರಷ್ಟು ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಮತ್ತೊಂದು ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇವಲ 20 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಹೊದಿಕೆ 120 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ನಿಂದ 95 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ಗೆ ಕುಸಿದಿದೆ.
ಅರಣ್ಯ ನಾಶಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳು:
- ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ: ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗಾಗಿ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
- ಕೃಷಿ ಒತ್ತುವರಿ: ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಹಸಿರು ವಲಯವನ್ನು ನುಂಗಿ ಹಾಕಿದೆ.
- ಧೂಳಿನ ಕವಚ: ಕಲ್ಲು ಪುಡಿ ಮಾಡುವ ಕ್ರಷರ್ ಘಟಕಗಳಿಂದ ಏಳುವ ಧೂಳು ಇಡೀ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ಸಂಕುಲದ ಮೇಲೆ ಆವರಿಸಿ, ಗಿಡಮರಗಳು ಉಸಿರುಗಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.
ಹಸಿರು ನಾಶವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ತೇವಾಂಶ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಡುಗಿಹೋಗಿದೆ.
ಬೆಟ್ಟಗಳ ಬಲಿ ಮತ್ತು ನದಿಗಳ ಲೂಟಿ: ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಕ್ಷಾಕವಚ ಧ್ವಂಸ
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿಡುತ್ತಿದ್ದ ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಶೇ. 25ರಷ್ಟು ಭಾಗ ಇಂದು ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಫೋಟಗಳಿಂದಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿದೆ! ಈ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಮರಳುಗಲ್ಲುಗಳು ಮಳೆನೀರನ್ನು ಇಂಗಿಸಿ, ಅಂತರ್ಜಲವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಅತಿಯಾದ ಸ್ಫೋಟಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜಲ ಮರುಪೂರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಧ್ವಂಸಗೊಂಡಿದೆ.
ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಇಲ್ಲಿನ ಜೀವನಾಡಿಯಾದ 'ಕೇನ್' ನದಿಯಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ ಬರೋಬ್ಬರಿ 55,000 ಟನ್ ಕೆಂಪು ಮರಳನ್ನು ಬೃಹತ್ ಯಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಲೂಟಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಎನ್ಜಿಟಿ (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ನ್ಯಾಯಾಧೀಕರಣ) ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಗಾಳಿಗೆ ತೂರಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಮರಳು ದಂಧೆಯಿಂದಾಗಿ ನದಿ ಪಾತ್ರಗಳು ಬರಿದಾಗಿವೆ. ಮರಳು ನಾಶವಾಗಿ ಬಂಡೆಗಳು ಹೊರಬಿದ್ದಿರುವುದರಿಂದ, ಸೂರ್ಯನ ಶಾಖಕ್ಕೆ ಇಡೀ ನದಿ ಪಾತ್ರ ಕಾದ ಹೆಂಚಿನಂತಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬಾವಿಗಳು ಬೇಗನೇ ಬತ್ತುತ್ತಿವೆ, ಬೋರ್ವೆಲ್ಗಳು ಪಾತಾಳ ಮುಟ್ಟುತ್ತಿವೆ.
"ಹೀಗೇ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಮುಂದಿನ 20 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದಾ ಮರುಭೂಮಿಯಾಗಲಿದೆ"
ಲಕ್ನೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರೊ. ಧ್ರುವ ಸೇನ್ ಸಿಂಗ್ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ:
"ಬಂದಾ ಇಂದು ಒಂದು 'ಹೀಟ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್' (ಉಷ್ಣದ ದ್ವೀಪ) ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹಸಿರು ಇಲ್ಲ, ತೇವಾಂಶ ಇಲ್ಲ, ಜಲಮೂಲಗಳೂ ಇಲ್ಲ. ಹಗಲಿಡೀ ಕಾಯುವ ಭೂಮಿ, ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಆ ಶಾಖವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತದೆ. ಆ ಶಾಖ ತಣ್ಣಗಾಗುವ ಮುನ್ನವೇ ಮತ್ತೆ ಸೂರ್ಯ ಉದಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದೊಂದು ಕರಗಲಾರದ ವಿಷವರ್ತುಲ."
ಬದಲಾದ ಜನರ ಬದುಕು:
- ರಾತ್ರಿ ಕೃಷಿ: ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಬಿಸಿಲು ತಡೆಯಲಾಗದೆ ರೈತರು ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ಎಲ್ಇಡಿ ಲೈಟ್ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಹೊಲ ಉಳುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಂದಿದೆ.
- ಕೂಲಿ ನಷ್ಟ: ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ತಮ್ಮ ಶೇ. 40ರಷ್ಟು ಕೂಲಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
- ಅವಧಿಗೂ ಮುನ್ನ ವಲಸೆ: ಬದುಕಲು ದಾರಿಯಿಲ್ಲದೆ ಜನ ನಗರಗಳತ್ತ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
- ಟ್ರಾನ್ಸ್ಫಾರ್ಮರ್ಗಳಿಗೂ ನೀರು: ಅತಿಯಾದ ಶಾಖದಿಂದಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಫಾರ್ಮರ್ಗಳು ಸ್ಫೋಟಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ತಂಪಾಗಿಸಲು ಇಲಾಖೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ದಿನವಿಡೀ ನೀರು ಸುರಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಸಂಜೆ ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗಿದ ಮೇಲಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಜೀವಕಳೆ ಮರುಕಳಿಸುತ್ತದೆ. "ಈಗಲೇ ನಾವು ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದಾ ಜಿಲ್ಲೆ ಮನುಷ್ಯರು ವಾಸಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲದ ಜಾಗವಾಗಲಿದೆ" ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಸಿರು ನಾಶ ಮತ್ತು ಮರಳು ದಂಧೆಗೆ ಬ್ರೇಕ್ ಬೀಳದಿದ್ದರೆ ಬಂದಾ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ನಗರಗಳ ಕಥೆಯೂ ಇದೇ ಆಗಲಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದೊಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಗಂಟೆ.
ಮಾಹಿತಿ ಸೌಜನ್ಯ: ಹಿಂದುಸ್ಥಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್
